Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Suçu

Eğer şu anda “bir yakınım zorla bir yerde tutuluyor” ya da “bir kişiyi hürriyetinden yoksun kılmakla suçlanıyorum” diye düşünüyorsanız, bu yazı tam size göre. Konuyu bir ceza hukuku uzmanıyla röportaj formatında ele aldık.

Soru: Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçu nedir?

TCK’nın 109. maddesi, bir kişiyi hukuka aykırı olarak bir yere gitmek veya bir yerde kalmak özgürlüğünden yoksun bırakan kimseye 1 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası öngörür. Burada korunan hukuki değer kişinin hareket özgürlüğüdür. Birini bir odaya kilitlemek, araçtan inmesini engellemek, evden çıkmasına izin vermemek bu suçun örnekleridir.

Soru: Nitelikli haller neler?

Suçun cebir, tehdit veya hile ile işlenmesi, silah kullanılarak işlenmesi, birden fazla kişi tarafından işlenmesi, kamu görevinin sağladığı nüfuzun kötüye kullanılmasıyla işlenmesi ve cinsel amaçla işlenmesi nitelikli hallerdir. Bu durumlarda ceza yarı oranında artırılır. Mağdurun ekonomik kayba uğraması halinde ayrıca bin güne kadar adli para cezası da verilir.

Soru: Bu suç ile “kişiyi hürriyetinden yoksun kılma” ile “insan ticareti” arasında nasıl bir ilişki var?

İnsan ticareti TCK m.80’de ayrıca düzenlenmiştir. Hürriyetten yoksun kılmada amaç kişinin hareket özgürlüğünü kısıtlamaktır; insan ticaretinde ise zorla çalıştırma, fuhuşa zorlama veya organ ticareti gibi sömürü amaçları vardır. İnsan ticaretinin cezası çok daha ağırdır.

Soru: Adana’da bu suçla ilgili ne tür dosyalar görülüyor?

Adana Ağır Ceza ve Asliye Ceza Mahkemeleri’nde bu suçla ilgili dosyaların önemli bir kısmı aile içi şiddet bağlamında ortaya çıkıyor. Eşin evden çıkmasını engellemek, çocukları zorla bir yerde tutmak gibi durumlar bunlara örnek. Ticari anlaşmazlıklar nedeniyle birini zorla alıkoyma vakaları da görülmektedir.

Soru: Bu suçla itham edilen kişi ne yapmalı?

İlk olarak bir ceza avukatına başvurmalı. Alıkoyma süresinin kısa olması, mağdura zarar verilmemiş olması ve kendiliğinden serbest bırakma gibi haller cezanın belirlenmesinde lehe değerlendirilir. Etkin pişmanlık hükümleri bu suçta uygulanabilir: fail, suçu işledikten sonra mağduru kendiliğinden serbest bırakırsa cezadan indirim alır.