Türkiye’de cezaevinden tahliye olan hükümlülerin büyük çoğunluğu denetimli serbestlik tedbiri altında topluma geri dönmektedir. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun‘un 105/A maddesi, cezaevinden topluma geçişte köprü işlevi gören bu kurumu düzenlemektedir.
Denetimli Serbestlik Nedir?
Denetimli serbestlik, koşullu salıverilme tarihine belirli bir süre kala hükümlünün cezasını toplum içinde denetim altında çekmesini sağlayan bir infaz kurumudur. Hükümlü cezaevinden çıkar ancak belirli yükümlülüklere tabidir. Bu yükümlülüklere uyulması hâlinde hükümlü, koşullu salıverilme tarihinde serbest kalır.
Denetimli Serbestlikten Kimler Yararlanır?
Denetimli serbestlikten yararlanabilmek için şu koşulların birlikte gerçekleşmesi gerekir:
- Açık ceza infaz kurumunda bulunmak veya açık cezaevine ayrılma hakkı kazanmış olmak
- Koşullu salıverilme tarihine 3 yıl veya daha az süre kalmış olmak
- Cezaevinde iyi halli olarak değerlendirilmek (idare ve gözlem kurulu raporu)
- Maruz kalınan suçun niteliği itibarıyla toplum açısından tehlike oluşturmamak
Denetimli serbestlikten yararlanamayacaklar: Terör suçları, örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlar, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ve koşullu salıverilme yasağı bulunan hükümlüler için özel kurallar uygulanır; bu kişilerin denetimli serbestlik hakkı kısıtlanabilir veya tamamen ortadan kaldırılabilir.
Başvuru ve Karar Süreci
- Başvuru: Hükümlü, cezaevi idaresine yazılı olarak başvurur veya cezaevi idaresi re’sen değerlendirme başlatır.
- İdare ve gözlem kurulu raporu: Cezaevi bünyesindeki kurul, hükümlünün iyi hal durumunu, suçun niteliğini ve topluma dönüş uygunluğunu değerlendirir.
- İnfaz hâkimliği kararı: Kurul raporu infaz hâkimine sunulur. İnfaz hâkimi, koşulların oluşup oluşmadığını değerlendirerek kabul veya ret kararı verir.
- Denetimli serbestlik müdürlüğüne başvuru: Kabul kararı üzerine hükümlü, tahliye edilerek ikamet adresinin bulunduğu yerdeki Denetimli Serbestlik Müdürlüğü‘ne başvurur.
Ret kararına karşı ağır ceza mahkemesine itiraz hakkı bulunmaktadır.
Yükümlülükler
Denetimli serbestlik süresince hükümlüye şu yükümlülüklerden biri veya birkaçı birlikte getirilebilir:
| Yükümlülük | Açıklama |
|---|---|
| Kamuya yararlı işte çalışma | Belediye, hastane, park gibi kamu kurumlarında gönüllü çalışma |
| Eğitim programlarına katılma | Meslek edindirme kursları, öfke yönetimi, bağımlılık seminerleri |
| Belirli aralıklarla başvurma | Denetimli serbestlik müdürlüğüne haftalık veya aylık başvuru |
| İkamet adresini terk etmeme | Belirli saatlerde evde bulunma zorunluluğu (elektronik izleme ile) |
| Alkol/uyuşturucu kullanmama | Periyodik test yapılabilir |
| Belirli kişilerle görüşmeme | Suç ortakları veya mağdurla iletişim yasağı |
| Tedavi programına katılma | Uyuşturucu veya alkol bağımlılığı tedavisi |
Yükümlülüklere Uyulmamasının Sonuçları
Denetimli serbestlik yükümlülüklerine uyulmaması ağır sonuçlar doğurur:
- İhtar: İlk ihlalde uyarı verilebilir.
- Cezaevine geri gönderme: Ciddi veya tekrarlayan ihlallerde denetimli serbestlik kararı kaldırılır ve hükümlü cezaevine iade edilir.
- Koşullu salıverilme hakkının kaybı: Ağır ihlallerde koşullu salıverilme hakkı da kaybedilebilir; bu durumda hükümlü cezasının tamamını cezaevinde çeker.
Denetimli Serbestlik ve Koşullu Salıverilme İlişkisi
Denetimli serbestlik ile koşullu salıverilme birbirini tamamlayan iki kurumdur:
- Hükümlü, cezasının belirli bir bölümünü cezaevinde çeker.
- Koşullu salıverilme tarihine 3 yıl kala denetimli serbestlik kapsamında cezaevinden çıkar.
- Denetimli serbestlik süresi biterken koşullu salıverilme uygulanır.
- Koşullu salıverilme döneminde yeni suç işlenmezse ceza infaz edilmiş sayılır.
Adana’da Denetimli Serbestlik Uygulamaları
Adana Denetimli Serbestlik Müdürlüğü, tahliye olan hükümlülerin topluma uyumunu destekler. Müdürlük bünyesinde iş bulma desteği, psikolojik danışmanlık, aile görüşmeleri ve mesleki eğitim programları yürütülmektedir. Başvuru ve takip süreçleri UYAP sistemi üzerinden yönetilir.
Denetimli serbestlik sürecini doğru yönetmek, hükümlünün koşullu salıverilme hakkını korur ve yeniden suç işleme riskini azaltır. Süreçle ilgili hukuki danışmanlık almak için Adana Barosu veya uzman bir ceza avukatına başvurabilirsiniz.
Adana Ceza Avukatı Adana En İyi Ceza Avukatı, En İyi Ağır Ceza Avukatı, Ceza Avukatlığı Yazıları, Türk Ceza Kanunu